Archive for October, 2007

Rimski bunar na trgu ispred Filozofskog fakulteta u Beogradu

Na Kalemegdanu, u Beogradu, postoji objekat poznat pod imenom Rimski bunar. Oni koji su pozvani za interpretaciju njegove istorije i gradnje, kažu da je sagradjen u 18 veku i da ne potiče iz rimskog perioda.

Medjutim, u Beogradu zaista postoji, bolje reći postojao je, rimski bunar otkriven i istražen na pjaceti izmedju zgrade Filozofskog fakulteta i Kapetan Mišinog zdanja, ili na Platou kako ovaj prostor nazivaju, ili kako sam ubedjen da se ovaj trg može zvati i Njegošev trg, pošto je tu spomenik Njegošu (ovaj predlog podupire postojanje Trga Nikole Pašića, Dimitrtija Tucovića itd. Ali ovim pitanjima neka se bavi Komisija za imenovanja ulica i trgova u Beogradu).

Prilikom gradnje, 1972. godine, fiskulturne dvorane za potrebe Filozofskog fakulteta, otkriveni su ostatci rimske arhitekture. Arheološkim istraživanjima, horizontalne i vertikalne stratigrafije na ovom lokalitetu, jasno su se mogla izdvojiti tri antička gradjevinska horizonta, od kojih najstarijem pripaduju kuće pravljene od pletera sa podovima od razmućene zemlje, srednjem gradjevina zidana kamenom i najmladjem objekat rimskih termi, danas delimično vidjivih na ovom trgu, pošto je jedan deo termi konzerviran.

Takodje, prilikom arheoloških radova ovde je otrkiven i rimski bunar čije se postojanje vezuje za najstariji horizont kuća od pletera, koje su datovane nalazima novca i drugog pokretnog arheološkog materijala u prvu polovinu drugog veka nove ere, a time i nastanak bunara.

Unutrašnjost bunara je istražena do dubine od tri metra, ali je njegovo dalje čišćenje unutrašnjosti bilo prekinuto zbog opasnoti a takodje i zbog dovoljno dobijenih elemenata da se sagleda njegov način gradnje. Jer, bunar po projektu uredjenja ovog trga nije trebao da ostane.

Bunar je zidan opekom i delimično kamenom. Unutrašnjost bunara je prečnika 0,80 metara. Ono što je interesantno reći je da je unutrašnjost zidana tako da je na odredjenoj visini, celom dubinom bunara, ostavljena po jedna upuštena opeka koja je služila kao gazište, kojim se silazilo u bunar radi čišćenja. Ova gazišta se sprialno spuštaju prema dnu bunara.

Sa tri ukonponovano (1,2,3) priložene slike vidi se izgled bunara gledan odozgo, iznutra i spolja.

Bunar je prilikom popločavanje trga ostao ispod nivoa današnje nivelete trga, koji je, danas, popločan mermernim pločama.

Rimski bunar

Rimske terme na trgu ispred Filozofskog fakulteta u Beogradu

Dok ste letos sedeli ispred knjizare Plato, tačnije na prostoru izmedju zgrade Filozofskog fakulteta i Kapetan Mišinog zdanja u Beogradu, na omanjem trgu gde je Njegošev spomenik (a zašto se ovaj trg ne bi mogao zvati i Njegošev trg?!) i pili kafu ili se udvarali nekoj studentkinji, ili bili, u nekom periodu, na nekom od protestnih skupova, niste ni mogli da pretpostavite šta se, nekad, nalazilo na mestu gde ste sedeli ili stajali, na besprekorno popločanom trgu.

Pogledajte ovu sliku, za trenutak sedite u stolicu u kojoj ste letos sedeli i istorija Beograda počeće, gledanjem ove slike, polako da se odmotava. Jer, istina je da slika sve govori, zapisujuići neumitno vreme i vekove.

Rimske terme u Beogradu

Ali, bez uzvika, uh, nisam znao, do ovog momenta, gde sam letos sedeo. Ne bojte se niste mogli propasti, čak ni u rimski bunar, koji je, možda, bas bio ispod vaših nogu. On jedobro osiguran i pokriven. Istina, dubok je.

Pogledajmo, dalje, zajedno sliku. U prvom delu slike, sleve strane, su tri apside rimskih termi koje ste sigurno primetili, jer je jedan deo konzerviran, ali niste znali da su terme sagradjene krajem trećeg veka nove ere. Desno od apsida termi je krov fiskulturne dvorane Filozofskog fakulteta koja je pravljena 1972. godine i preko koje, danas, prelazimo iz Čika Ljubine u Vasinu ulicu ili obratno. Mozda ste se nekad i oklizali i pali na uglačanom mermeru. Ko zna, koliko je bilo tu padova. Malo simbolike, a i u susednim zgradama.

Dalje, na slici, ispred dvorane je rimki bunar, spolja četvrtast a iznutra okrugao (o njemu ćemo nešto reći u nekom od sledećih postova). Iza bunara, prema Vasinoj ulici, je nastavak prostorija rimskih termi koje sa apsidama čine celinu i koje su, nekad, bile vidljive na površini današnjeg trga, iskazane drugom bojom mermera u niveleti trga. Mermerne ploče su postavljene tako da prate ove rimske zidove koji su ostali duboko u zemlji. Želja je bila da se i vizuelno dobija istražena celina termi. Jedino su apside izidane iznad površine trga i tako postale danas vidljive. Kasnijom rekonstrukcijom dela trga ove ploče su skinute. Šteta!

Iza termi, koje sam istrazio sa svojom ekipom 1972. godine, levo, skoro do današnjeg trotoara u Vasinoj ulici, gde je, danas, onaj lepi cvetnjak, ukopana je savremena cistrena za mazut.

Najzad, kad se izadje sa trga, u Vasinoj ulici, je autobuska stanica. Izlazeći sa trga i sedeći u nekom  autobusu, naviru razmišljanja o istoriji svoga grada. Arheolozi će vam reći, prijatelju moj, duga je istorija Beograda. A Njegoš koji se godinama druži, na ovom trgu, sa studentima, pridružiće se arheolozima i reći: Pokolenja dela sude, što je čije daju svjema. Ovoga puta moćnom Rimu.

I na kraju analize priložene slike, mladost ove zemlje – izlazeći iz hramova nauke, što s leve i desne strane grle ovaj trg i deo istorije Beograda, nastaviće, idući putevima istine, da nama i svetu prenose duboku poruku Njegoševih stihova: Na Borise, Vukašine opšta grmi anatema, gadno ime Pizonovo ne sme kaljat mjesecoslov…

Teško onom ko svoj i tudji kalendar (mjesecoslov) pokuša da ukalja, pogotovo kalendar istorije.

Godišnjak grada Beograda

Godišnjak

Digitalizacija naučnih tekstova uzima maha. To je slučaj i sa tekstovima koji se objavljuju u Godišnjaku grada Beograda, čiji je izdavač Muzej grada Beograda.

Godišnjak grada Beograda izlazi od 1954. godine, prvo pod nazivom Godišnjak Muzeja grada Beograda, a od 1958. pod današnjim nazivom: Godišnjak grada Beograda. U Godišnjaku se publikuju radovi iz istorje i kulture našeg glavnog grada. Do sada su izašla 53 broja.

Muzej je digitalizovao prvih deset brojeva Godišnjaka. Nastaviće se i sa digitalizacijom i sledećih brojeva. Disk se može nabaviti u Muzeju grada Beograda, Zmaj Jovina br. 1, Beograd.

Ja se još uvek smejem

Slatko sam se nasmejao čitajući knjigu Vuka Draškovića META gde Vuk opisuje jedan razgovor sa Alijom Izetbegovićem u Sarajevu.

Idući ulicama Sarajeva Vuk primećuje i kaže:

… Idem na razgovor i prvo vidjenje sa Alijom Izetbegovićem, predsednikom te republike koju bi da otrgnu ili rastrgnu. Na zgradi pošte grafit: „Ovo je Srbija!“ Ispod njega drugi: „Budalo, ovo je pošta!“

Srbija je pozvana… daleke 1884. godine

Gde smo bili, u čuvanju kulturnog nasledja, daleke 1884. godine, najbolje predočava donji tekst. Pročitajte! Srbija zove i opominje. Moramo li uvek biti poslednji?!

starinar-prva-strana.jpg

starinar-druga-strana.jpg

Antička arheologija

Ako ste ikad pokazali interesovanje za arheologiju – nauku koja na osnovu materijalnih ostataka sagledava prošlo vreme i duhovna zbivanja u njemu, pogledajte knjigu prof. dr Aleksandra Jovanovića i nećete se pokajati za prijatno provedene trenutke.

Jer, naše danas postaće juče.

knjiga-o-rimskim-nalazima.jpg



%d bloggers like this: